Singapur Sözleşmesi Haftası 2026‘nın dördüncü gününde, Singapur Arabuluculuk Merkezi (Singapore Mediation Centre, SMC), Singapur Hukuk Akademisi (Singapore Academy of Law) ve Microsoft iş birliğiyle hazırlanan “Prompt Engineering for Mediators” (Arabulucular İçin Prompt Mühendisliği) rehberinin ilk baskısını yayımladı. Rehber, üretken yapay zekânın arabuluculuk sürecinin her aşamasında nasıl sorumlu biçimde kullanılabileceğine dair somut, uygulamaya dönük bir çerçeve sunuyor.
Yapay Zekâ Bir “Düşünme Ortağı”
Rehberin temel yaklaşımı net: üretken yapay zekâ, arabulucunun yerine geçen değil, arabulucuya eşlik eden bir araç. Hazırlık aşamasında uyuşmazlığı sadeleştirme ve tarafsız bir mesele listesi çıkarma, oturum sırasında seçenek üretme ve dili yeniden çerçeveleme, oturum sonrasında ise anlaşma metinlerinin taslağını hazırlama gibi görevlerde destek olabileceği belirtiliyor. Buna karşılık, tarafların duygusal hazır oluşunu okumak, güven inşa etmek, adil bir süreci yönetmek ve nihai yargıyı oluşturmak gibi konularda yapay zekânın arabulucunun yerini asla alamayacağı özellikle vurgulanıyor.
Arabulucular İçin Altı Kural
Rehber, her arabulucunun yapay zekâ kullanırken uyması gereken altı temel kural belirliyor: yapay zekâyı bir yardımcı olarak görüp mesleki muhakemenin yerine koymamak, gizli arabuluculuk materyalini asla herkese açık bir yapay zekâ aracına girmemek, kurumsal olmayan platformlarda veriyi anonimleştirmek, her çıktıyı paylaşmadan veya güvenmeden önce doğrulamak, yapay zekâ çıktılarını sonuç değil araştırılacak olasılıklar olarak ele almak ve yapay zekâ kullanımı konusunda taraflara şeffaf olmak. Rehberde, arabulucuların taraflara sunabileceği örnek bir açıklama metni de yer alıyor.
Gizlilik: Hangi Bilgi Hangi Araca Girilebilir?
Rehberin en somut bölümlerinden biri, farklı bilgi kategorileri için hangi tür yapay zekâ araçlarının uygun olduğunu tablolaştırıyor. Kamuya açık mahkeme kararları ve genel referans materyalleri kurumsal araçlarda anonimleştirilerek kullanılabilirken, kapalı oturum (caucus) bilgileri ve tarafların gizli kabulleri, açık bir kurumsal sözleşme ve taraf onayı olmadıkça hiçbir yapay zekâ aracına girilmemesi gerektiği belirtiliyor. Kişisel veriler ise her durumda kullanılmadan önce arındırılmalı.
Kamuya Açık Araçlar mı, Kurumsal Araçlar mı?
Rehber, ücretsiz/tüketici sohbet robotları ile kurumların kendi veri koruma taahhütleri altında sunduğu kurumsal araçlar arasındaki farkı da ayrıntılı biçimde ele alıyor. Genel araştırma ve kamuya açık materyaller için herkese açık araçlar yeterli görülürken, arabuluculuğa özgü materyallerin anonimleştirilerek dahi olsa yalnızca kurumsal araçlarda işlenmesi öneriliyor.
ADRİstanbul’un Bakışı
Bu rehber, Singapur Sözleşmesi Haftası boyunca defalarca karşımıza çıkan bir temayı somutlaştırıyor: teknoloji uyuşmazlık çözümünde yer aldıkça, asıl belirleyici olan aracın kendisi değil, güvenin ve sürecin nasıl korunduğu. Rehberin gizlilik kategorileri ve altı kuralı, arabuluculuğun taraf iradesine dayalı ve güven merkezli doğasının yapay zekâ çağında da nasıl korunabileceğine dair somut bir örnek sunuyor.
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
