Singapore Convention Week 2026, 24-28 Ağustos tarihleri arasında Singapur’da düzenlendi ve bu yıl iki önemli yıl dönümüyle çakıştı: Singapur’un modern hukuk sisteminin 1826’daki İkinci Adalet Fermanı’ndan bu yana 200. yılı (SGLaw200) ve UNCITRAL’ın 60. yılı. Hafta, “Zamansız İlkeler, Zamanında Çözümler: Değişen Bir Dünyada Güveni Beslemek” temasıyla yürütüldü. Hukuk Bakanı Edwin Tong, haftanın açılış mesajında bu temayı üç soruya bağladı: kalıcı değerleri korurken nasıl değişime uyum sağlanacağı, hem ilkeli hem uygulanabilir araçların nasıl geliştirileceği ve kurumlara, süreçlere ve birbirimize duyulan güvenin her çözümün temelinde nasıl kalıcı kılınacağı. Bakan Tong’un ifadesiyle, ilkeler artık tek başına yeterli değil; “bize aynı zamanda yeni bir çağın taleplerine yanıt veren, pratik ve zamanında çözümler de gerekiyor.”
Birinci Gün: Yüz Yıllık Bir Mirasın Üzerine Güncel Gündem
Hafta, 24 Ağustos’ta SIAC Symposium ile açıldı. Oturumların gündemi, iki yıl dönümünün ruhunu yansıtır biçimde güncel sorunlara odaklandı: Çin, Hindistan ve ABD eksenli sınır ötesi uyuşmazlıklar, Güneydoğu Asya’da enerji dönüşümü kaynaklı anlaşmazlıklar, tedarik zincirlerindeki kırılmalar, Orta Doğu’da tahkimin gelişimi ve hukuk teknolojisinin tahkim pratiğine etkisi. İlk günün programında yapay zekâ ve çevrim içi uyuşmazlık çözümünün arabuluculuk etiğine etkisinin ele alınması da dikkat çekiciydi; teknoloji, daha ilk günden yalnızca hız ve verimlilik değil, güven ve mesleki standartlar çerçevesinde tartışıldı.
İkinci Gün: Kurumsal Bir Atılım ve Güven Tartışması
İkinci günün en somut gelişmesi UNCITRAL Academy Konferansı’nda geldi: Singapur, yatırımcı devlet uyuşmazlıklarının çözümü için kurulması planlanan kalıcı bir Çok Taraflı Yatırım Mahkemesi’ne ev sahipliği yapmak üzere resmen aday oldu. Aynı gün, Singapur Hukuk Bakanlığı ile Singapur Ulusal Üniversitesi’nin birlikte kuracağı Tahkim ve Uluslararası Uyuşmazlık Çözümü Merkezi (CAIDR) duyuruldu. Günün geri kalanında ise “Trust as the New Currency” ve “Back to Basics: The Human Element in Dispute Resolution” başlıklı oturumlar, teknolojinin uyuşmazlık çözümündeki yerini güven ve insan muhakemesi çerçevesinde tartıştı.
Üçüncü Gün: Arabuluculuğun Genişleyen Alanı
Üçüncü gün, arabuluculuğun uyuşmazlık ortaya çıktıktan sonra başvurulan bir yöntem olmanın ötesine geçtiğini gösteren oturumlara sahne oldu. Singapore International Mediation Centre’ın yıllık amiral etkinliği olan “Future of Commercial Diplomacy: Mediation Amidst Disruptive Technologies and Geopolitics” oturumunda, açılış konuşmasını Hukuk Bakanı Edwin Tong yaptı; Banyan Group kurucusu Ho Kwon Ping ile yapılan söyleşi ise arabuluculuğun ticari diplomasideki rolünü tartışmaya açtı. “Making the Case for Mediation in ISDS” oturumu, devletlerin ve hukukçuların bu yöntemi neden hâlâ sınırlı kullandığını ele aldı. IBA Arabuluculuk Komitesi’nin düzenlediği “When the State Comes to the Table: Mediation, Justice and the Public Interest” oturumunda ise Bill Marsh, Grenfell Tower yangınından doğan taleplerdeki arabuluculuk deneyiminden yola çıkarak, devletin taraf olduğu ve kamu yararının söz konusu olduğu uyuşmazlıklarda arabuluculuğun neler başarabileceğini ve sınırlarının nerede olduğunu sorguladı. “Cross-Border Risk in a Climate-Stressed World” oturumu ise iklim baskısının sınır ötesi ticari ilişkilerde yarattığı yeni riskleri ele aldı.
Dördüncü Gün: Asya Perspektifleri, Yapay Zekâ Rehberi ve Kurumsal Büyüme
Dördüncü günde “Mediation Through Asian Perspectives: Building Trust in Commercial Dispute Resolution” oturumu, Singapur, Çin ve Moğolistan’ın deneyimlerini bir araya getirdi. Aynı gün Singapur Arabuluculuk Merkezi, Singapur Hukuk Akademisi ve Microsoft iş birliğiyle hazırlanan “Prompt Engineering for Mediators” rehberi yayımlandı; rehber, üretken yapay zekâyı arabulucunun yerine geçen değil, ona eşlik eden bir “düşünme ortağı” olarak konumlandırıyor. UNCITRAL Academy’nin hükümetlere yönelik çalıştayında Singapur Sözleşmesi’nin farklı ülkelerdeki uygulama deneyimleri değerlendirildi. Aynı gün, ICSID’in Maxwell Chambers’daki yerleşkesi resmen açıldı; Singapur böylece Dünya Bankası Grubu’nun beş kuruluşuna birden yerel ofis üzerinden ev sahipliği yapan ilk ülke oldu. Hafta içinde ayrıca İsviçre Tahkim Derneği (ASA) ile Maxwell Chambers, Singapur ile İsviçre arasındaki uyuşmazlık çözümü topluluklarını yakınlaştıracak bir mutabakat muhtırası imzaladı.
Ortak Bir Soru: Hangi Yöntem Değil, Hangi Tasarım
Haftanın farklı günlerinde tekrar eden bir kalıp fark ediliyor. Tartışma artık “hangi yöntem daha iyi?” sorusundan uzaklaşıyor. Bunun yerine, hangi uyuşmazlıkta, hangi aşamada ve hangi süreç tasarımının güvenilir ve etkili sonuç üreteceği önem kazanıyor. Yapay zekâ destekli arabuluculuktan yatırımcı devlet uyuşmazlıklarına, iklim kaynaklı ticari risklerden ticari diplomasiye kadar farklı başlıklar, hep aynı temel soruya bağlanıyor: güveni hangi süreç tasarımı en iyi korur?
Bu hafta boyunca görülen tablo, uyuşmazlık çözümünün artık ticaretin, teknolojinin ve jeopolitiğin gündeminden ayrı düşünülemeyeceğini gösteriyor. Yatırımcı devlet mahkemesi girişimi ve CAIDR’ın kuruluşu, tahkim sisteminin kendi meşruiyetini yeniden inşa etme çabasının bir parçası. Buna karşılık arabuluculuk, hafta boyunca ele alınan hemen her başlıkta (ticari diplomasi, iklim riskleri, yapay zekâ, yatırımcı devlet uyuşmazlıkları) giderek daha merkezi bir role taşınıyor. Bu, arabuluculuğun taraf iradesine dayalı, esnek ve güven inşa eden doğasının, değişen bir dünyada neden bu kadar değerli bir alternatif uyuşmazlık çözümü yöntemi olduğunu bir kez daha doğruluyor. Singapur’un bu hafta attığı kurumsal adımlar (CAIDR, ICSID’in yeni yerleşkesi, ASA iş birliği) bu yönde büyüyen bir altyapının parçası; ancak Bakan Tong’un da vurguladığı gibi, asıl mesele altyapı değil, kurumlara ve süreçlere duyulan güvenin nasıl korunacağı.
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
