Pakistan Yüksek Mahkemesi, uyuşmazlıkların arabuluculuk yoluyla çözümünü yargı sistemi içinde desteklemek amacıyla ülkenin ilk Yüksek Mahkeme Mahkeme Bağlantılı Arabuluculuk Merkezi’ni (Court-Annexed Mediation Centre) faaliyete geçirdi.
18 Ağustos 2026’da açılışı yapılan merkez, Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Deliver Justice Project kapsamında, UNDP Pakistan iş birliğiyle kuruldu. Merkez aracılığıyla arabuluculuğa uygun görülen dosyaların mahkeme tarafından yapılandırılmış bir arabuluculuk sürecine yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Merkezin faaliyete geçirilmesinde Legal Aid Society ve bünyesindeki Musaliha International Center for Arbitration & Dispute Resolution (MICADR) görev üstleniyor. Pakistan Yüksek Mahkemesi ile Legal Aid Society arasında imzalanan protokol kapsamında dosya yönetimi, standart çalışma prosedürlerinin geliştirilmesi ve merkezin operasyonel altyapısının oluşturulması planlanıyor.
Programın kapasite geliştirme boyutu da bulunuyor. Yüksek Mahkeme’den 24 görevlinin MICADR aracılığıyla International Mediation Institute standartları doğrultusunda arabuluculuk eğitimi alması öngörülüyor. Kurulan sistemin belirli bir uygulama döneminin ardından Yüksek Mahkeme’ye devredilmesi planlanıyor.
Arabuluculuğun Yargı Sistemi İçindeki Yeri Güçleniyor
Pakistan’daki gelişme, mahkeme bağlantılı arabuluculuk modellerinin giderek daha fazla kurumsal yapı içinde ele alındığını gösteriyor.
Bu modellerde arabuluculuk ile yargılama birbirinin yerine geçen yöntemler olarak değerlendirilmek yerine, uyuşmazlığın niteliğine göre kullanılabilecek farklı süreçler olarak aynı sistem içinde konumlandırılıyor. Mahkeme, uygun dosyaları arabuluculuğa yönlendirebilirken, anlaşmaya ulaşılamayan uyuşmazlıklarda yargılama devam ediyor.
Pakistan’da son yıllarda hukuk eğitimi, arabulucu yetiştirilmesi ve ADR altyapısının geliştirilmesine yönelik çalışmaların Yüksek Mahkeme düzeyinde kurumsal bir mekanizmayla desteklenmesi bu açıdan dikkat çekiyor.
Mahkeme bağlantılı arabuluculuk sistemlerinin başarısında ise merkezin kurulmasının ardından dosya yönlendirme kriterleri, arabulucuların niteliği, süreç standartları, gizlilik, tarafların sürece güveni ve sonuçların düzenli olarak izlenmesi belirleyici olacak.
Pakistan örneği, arabuluculuğun yargıya alternatif bir alan olarak değil, etkin bir uyuşmazlık çözümü sisteminin bileşenlerinden biri olarak kurumsallaştırılmasına yönelik güncel örneklerden birini oluşturuyor.
Kaynak: Pakistan Yüksek Mahkemesi, UNDP Pakistan, Legal Aid Society.
